Kısa cevap: CEFR (Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni), bir kişinin yabancı dilde ne yapabildiğini altı basamakta tanımlayan uluslararası ölçektir: A1 ve A2 temel kullanıcı, B1 ve B2 bağımsız kullanıcı, C1 ve C2 yetkin kullanıcıdır. Avrupa’daki dil sınavlarının, ders kitaplarının ve kur sistemlerinin neredeyse tamamı bu ölçeğe göre kurulur. Bir sınav puanının ne anlama geldiğini anlamanın en hızlı yolu, onu CEFR karşılığına çevirmektir.
CEFR nedir, neden herkes bu harfleri kullanıyor?
CEFR’ın açılımı Common European Framework of Reference for Languages; Türkçede genellikle “Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni” ya da kısaca “Avrupa Dil Çerçevesi” olarak geçer. Avrupa Konseyi tarafından 2001’de yayımlandı, 2018’de ise Companion Volume adı verilen ek ciltle güncellendi.
CEFR’ı özel kılan şey, dili “gramer bilgisi” olarak değil yapabilirlik olarak ölçmesidir. Ölçekteki her basamak “şu zamanları biliyor” diye değil, “iş toplantısında görüşünü savunabilir”, “resmî bir dilekçe yazabilir”, “tanıdık konularda telefonda konuşabilir” gibi somut davranışlarla tanımlanır. Bu yüzden aynı ölçek İngilizce için de, Almanca için de, Japonca için de kullanılabiliyor.
Pratikte üç işi birden görür:
- Kurumlar için ortak dil. Bir üniversite “C1 istiyoruz” dediğinde, hangi sınavı getirdiğinizden bağımsız olarak neyi kastettiği bellidir.
- Kurs planlaması. Dil okullarının kur sistemi bu basamaklara oturur; hangi kurdan başlayacağınız seviyenizle belirlenir. Bu yüzden kayıt öncesinde seviye tespit sınavı yapılır.
- Kendi ilerlemenizi görmek. “Biraz İngilizce biliyorum” belirsizdir; “B1’im, hedefim B2” ölçülebilir bir hedeftir.
Altı seviye ne anlama geliyor?
Aşağıdaki tablo, CEFR’ın altı basamağını “bu seviyede gerçekte ne yapabilirsiniz” sorusuna göre özetliyor.
| Seviye | Bu seviyede yapabildikleriniz | Tipik karşılığı |
|---|---|---|
| A1 Temel kullanıcı |
Kendinizi tanıtır, gündelik kalıplaşmış ifadeleri anlar, karşı taraf yavaş ve yardımcı konuşursa basit soru-cevap yürütürsünüz. | Sıfırdan başlangıç; aile birleşimi vizelerinde istenen eşik |
| A2 Temel kullanıcı |
Alışveriş, adres sorma, iş yeri gibi tanıdık alanlarda basit cümlelerle bilgi alışverişi yaparsınız. | Turistik ve gündelik hayatta yetinme seviyesi |
| B1 Bağımsız kullanıcı |
Seyahatte çıkan durumların çoğunu tek başınıza çözer, tanıdık konularda bağlantılı bir metin kurar, deneyim ve planlarınızı anlatırsınız. | Vatandaşlık başvuruları, birçok mesleki eğitim programı |
| B2 Bağımsız kullanıcı |
Soyut konuları içeren karmaşık metinlerin ana fikrini kavrar, kendi alanınızda akıcı tartışır, görüşünüzü gerekçelendirirsiniz. | İş hayatı, üniversite hazırlık atlama, uluslararası şirketler |
| C1 Yetkin kullanıcı |
Uzun ve zorlu metinleri anlar, örtük anlamı yakalar, dili akademik ve mesleki amaçlarla esnek biçimde kullanırsınız. | Yurt dışında lisans ve yüksek lisans, akademik yayın |
| C2 Yetkin kullanıcı |
Okuduğunuz ve duyduğunuz hemen her şeyi zorlanmadan anlar, farklı kaynakları özetler, ince anlam ayrımlarını kurarsınız. | Çeviri, akademik kariyer, dil öğretmenliği |
“+” seviyeleri ve pre-A1 nedir?
Uygulamada A2+, B1+ ve B2+ gibi ara ifadelerle karşılaşırsınız. Bunlar yeni basamaklar değil; bir seviyenin üst yarısını tarif eden alt bölümlerdir. B1+ demek “B1’i tamamladı, B2 tanımlarının bir kısmını da karşılıyor” demektir. 2018 ek cildi ayrıca pre-A1 adlı bir başlangıç öncesi bandı ve arabuluculuk (mediation) gibi yeni beceri alanlarını tanımladı; aynı güncelleme, hedefi “ana dili konuşucusu gibi olmak” biçiminde kuran eski yaklaşımı da bıraktı.
Her seviye kaç saat sürüyor?
En sık sorulan soru bu. Cambridge’in yayımladığı yönlendirilmiş öğrenme saati (guided learning hours) tahminleri, İngilizce için yaygın referans kabul edilir. Aşağıdaki tablo kümülatif, yani sıfırdan o seviyeye ulaşmak için gereken toplam ders saatini gösteriyor.
| Hedef seviye | Sıfırdan toplam ders saati (yaklaşık) | Bir önceki seviyeden ek saat |
|---|---|---|
| A1 | 90 – 100 | 90 – 100 |
| A2 | 180 – 200 | 90 – 100 |
| B1 | 350 – 400 | 170 – 200 |
| B2 | 500 – 600 | 150 – 200 |
| C1 | 700 – 800 | 200 |
| C2 | 1000 – 1200 | 300 – 400 |
Bu tabloyu okurken üç şeyi hesaba katın:
- Dil uzaklığı süreyi değiştirir. Türkçe konuşan biri için İngilizce, Almanca, İspanyolca veya İtalyanca ile Japonca, Korece, Çince ya da Arapça aynı tempoda ilerlemez. Yeni bir yazı sistemi öğrenmek gereken dillerde aynı seviye için belirgin biçimde daha fazla saat ayırmak gerekir.
- Ders dışı temas belirleyicidir. Aynı kur programında iki öğrenciyi ayıran şey genellikle sınıf içi saat değil, sınıf dışında dile ne kadar dokunduklarıdır. Bu konuyu yabancı dil öğrenirken en çok yapılan hatalar yazısında ayrıntılı ele aldık.
- Format hız farkı yaratır. Birebir ders ile grup dersinin ilerleme hızı aynı değildir; ikisinin karşılaştırmasını birebir eğitim ve grup eğitimi karşılaştırma tablosunda bulabilirsiniz. Süre beklentisi için ayrıca bir dil kaç ayda öğrenilir sayfasına bakabilirsiniz.
Hangi sınav hangi CEFR seviyesine denk geliyor?
Burada önemli bir ayrım var. Bazı sınavlar doğrudan seviye adı taşır (Goethe-Zertifikat B2, DELE C1 gibi); bunlarda eşleme tanım gereği kesindir. Bazı sınavlar ise puan verir ve CEFR karşılığı yaklaşık bir aralık olarak yayımlanır. Üçüncü bir grup ise CEFR’a resmî olarak eşlenmez; piyasada dolaşan tablolar yaygın kabullerdir, resmî belge değildir. Aşağıda bu üç grubu ayrı ayrı işaretledik.
İngilizce sınavları
| Sınav | CEFR karşılıkları |
|---|---|
| IELTS (genel bant) |
B1: 4.0 – 5.0 B2: 5.5 – 6.5 C1: 7.0 – 8.0 C2: 8.5 – 9.0 |
| TOEFL iBT (toplam puan, yaklaşık) |
B1: 42 – 71 B2: 72 – 94 C1: 95 – 120 C2: ayrı bant tanımlı değil |
| Cambridge sınav adları | B1 Preliminary B2 First C1 Advanced C2 Proficiency |
| Cambridge English Scale | B1: 140 – 159 B2: 160 – 179 C1: 180 – 199 C2: 200 ve üstü |
IELTS ve TOEFL karşılaştırmasını, hangisinin sizin hedefinize uygun olduğunu IELTS mı TOEFL mu yazısında tartıştık; puan yorumlaması için IELTS kaç puan iyi ve TOEFL iBT kaç puan iyi yazılarına bakabilirsiniz. Academic ile General Training arasındaki farkı seçmeden önce IELTS Academic mı General mı yazısında netleştirmek işe yarar. Çocuklar için Cambridge basamaklarının nasıl işlediğini KET ve PET rehberinde anlattık.
YDS ve YÖKDİL için önemli not: ÖSYM bu sınavlar için resmî bir CEFR eşleme tablosu yayımlamaz. İnternette dolaşan “YDS 65 = B2” türü tablolar yaygın kabullerdir, resmî kaynak değildir. Bu sınavlarda belirleyici olan CEFR harfi değil, başvurduğunuz kurumun kendi puan eşiğidir. Sınavların birbirinden nasıl ayrıldığını YDS, YÖKDİL ve e-YDS farkı yazısında, hazırlık tarafını YDS kursu ve YÖKDİL hazırlık rehberi sayfalarında bulabilirsiniz. Üniversite hazırlık atlama sınavları da merkezî değildir, her üniversite kendi barajını koyar: ayrıntısı proficiency sınavı nasıl geçilir yazısında.
Almanca sınavları
| Sınav | Kapsadığı CEFR aralığı | Eşleme biçimi |
|---|---|---|
| Goethe-Zertifikat | A1 – C2 | Sınav adı doğrudan seviyeyi taşır |
| telc Deutsch | A1 – C2 | Sınav adı doğrudan seviyeyi taşır |
| ÖSD | A1 – C2 | Sınav adı doğrudan seviyeyi taşır |
| TestDaF | B2 – C1 | TDN 3 alt B2, TDN 4 üst B2 ile alt C1, TDN 5 üst C1 |
| DSH | B2 – C2 | DSH-1 B2, DSH-2 C1, DSH-3 C1 üstü |
Üç sertifika arasında seçim yapıyorsanız Goethe, telc ve ÖSD karşılaştırmasına bakın. Almanya’da üniversite okuma hedefi varsa TestDaF hazırlık stratejileri ve Almanya üniversite başvuru adımları yazıları sırayı gösterir; lise denkliği eksikse Studienkolleg rehberi devreye girer. Genel Almanca hazırlığı için Almanca kursu ve mesleki kullanım için mesleki Almanca kursu sayfalarına göz atabilirsiniz.
Diğer dillerin resmî sınavları
| Dil | Sınav | CEFR ile ilişkisi |
|---|---|---|
| İspanyolca | DELE (Instituto Cervantes) | A1 – C2, doğrudan seviye adı taşır |
| Fransızca | DELF ve DALF | DELF A1 – B2, DALF C1 – C2 |
| İtalyanca | CILS, CELI, PLIDA | A1 – C2, doğrudan seviye adı taşır |
| Rusça | TORFL (ТРКИ) | Temel ve başlangıç sertifikalarından dördüncü sertifikaya kadar A1 – C2 karşılığı |
| Korece | TOPIK | Resmî eşleme yok; yaygın kıyas TOPIK I için A1 – A2, TOPIK II için B1 ve üstü |
| Japonca | JLPT | Resmî eşleme yok; yaygın kıyas N3 için B1, N2 için B2, N1 için C1 |
| Çince | HSK | Eşleme tartışmalı; HSK 3.0 ile dokuz seviyeli yapıya geçiş sürüyor |
| Yunanca | Ellinomatheia sertifikası | A1 – C2, doğrudan seviye adı taşır |
| Türkçe | TYS ve kurum sınavları | A1 – C2 çerçevesine göre tanımlanır |
Bu dillerin seviye yapısını ve öğrenme stratejisini ayrıntılı işleyen rehberlerimiz var: Fransızca rehberi, Rusça rehberi, Yunanca rehberi, İtalyanca seviyeleri ve İngilizce seviyeleri. Portekizce ve Farsça gibi dillerde de kur yapısı aynı çerçeveye oturur.
Bir istisna: havacılık İngilizcesinde kullanılan ICAO ölçeği CEFR değildir. ICAO’nun kendi altı basamaklı ölçeği vardır ve operasyonel eşik Level 4’tür. Ayrıntısı havacılık İngilizcesi kursu sayfasında.
Hangi amaç için hangi seviye isteniyor?
CEFR harfi tek başına bir hedef değildir; hedef, o harfi isteyen kurumdur. Aşağıdaki tablo Türkiye’den en sık sorulan başvuru tiplerini topluyor. Eşikler mevzuat değişikliklerine tabidir; başvuru öncesi mutlaka ilgili kurumun güncel duyurusundan teyit edin.
| Amaç | Tipik istenen seviye | Sık kabul edilen belge |
|---|---|---|
| Almanya aile birleşimi vizesi | A1 | Goethe-Zertifikat A1 veya telc A1 (ayrıntılı rehber) |
| Almanya’da Ausbildung | B1 – B2 | telc veya Goethe B1/B2 (gereken seviye) |
| Almanya’da lisans veya yüksek lisans | C1 | TestDaF TDN 4 veya DSH-2 |
| Almanya’da vatandaşlık başvurusu | B1 | telc, Goethe veya ÖSD B1 |
| Yurt dışında İngilizce lisans veya yüksek lisans | B2 – C1 | IELTS veya TOEFL iBT |
| Üniversite hazırlık atlama | B1 – B2 | Kurumun kendi proficiency sınavı |
| Akademik yükselme ve doktora başvuruları | Kurumun puan eşiği | YDS, YÖKDİL veya eşdeğer sayılan sınav |
| Uluslararası şirkette çalışma | B2 ve üstü | Genellikle belge değil mülakat belirleyici |
Almanya hedefiyle çalışıyorsanız hangi yolun size uygun olduğunu Almanya çalışma vizesi türleri yazısında karşılaştırdık; diplomanızın tanınması gerekiyorsa meslek denkliği (Anerkennung) rehberi devreye girer. Kariyer ve göç hedefine göre hangi dile yatırım yapmanın mantıklı olduğunu ise hangi yabancı dili öğrenmeli sayfasında ele aldık.
Kendi seviyenizi nasıl doğru belirlersiniz?
Kendi kendine yapılan tahminler neredeyse her zaman yanıltıcıdır ve iki yöne de sapar. Uzun süre pasif temas kurmuş kişiler seviyelerini olduğundan yüksek, uzun süre konuşmamış kişiler ise olduğundan düşük tahmin eder. Kur seçiminin yanlış olması ise en pahalı hatadır: fazla kolay bir kur motivasyonu düşürür, fazla zor bir kur konuşma cesaretini kırar.
Sağlıklı bir seviye tespiti üç bileşen içerir:
- Yazılı test: okuma, dil bilgisi ve kelime bilgisini ölçen bölüm.
- Konuşma değerlendirmesi: yazılı puanla konuşma seviyesi sık sık ayrışır; sadece test puanına bakan bir yerleştirme eksiktir.
- Hedef görüşmesi: aynı B1 seviyesindeki iki kişi, biri sınav biri iş toplantısı hedefliyorsa aynı programa girmemelidir.
SDM’de bu adım ücretsiz seviye tespiti olarak yürütülür: seviye tespit sınavları sayfasından ilgilendiğiniz dili seçebilir, hızlı bir ön fikir için yapay zeka destekli seviye tespit aracını kullanabilirsiniz. Dile özel testler de var: İngilizce, Almanca, Fransızca ve diğer diller için ayrı ayrı hazırlandı.
CEFR hakkında en sık yapılan beş yanlış
- “B2 demek akıcı konuşmak demek.” B2, kendi alanında rahat tartışabilmektir; her konuda kolayca ilerleyebilmek C1’in tanımıdır. Bu ayrımı atlamak iş görüşmelerinde hayal kırıklığı yaratır.
- “Sertifikam var, seviyem sabittir.” Seviye kullanılmadığında geriler. Belgenin tarihi durur, beceri durmaz.
- “Bir seviye bir kur demektir.” Alt seviyelerde bir seviye bir kura sığabilir; B1’den sonra her seviye için gereken saat belirgin biçimde artar. Yukarıdaki saat tablosu bunu gösteriyor.
- “Bütün beceriler aynı seviyededir.” Okuma B2, konuşma A2 olabilir. CEFR bunu kabul eder; bu yüzden ciddi değerlendirmeler beceri bazlı yapılır.
- “Her sınav CEFR’a çevrilir.” Çevrilmeyen sınavlar var. YDS ve YÖKDİL bunların başında gelir. Kurum ne istiyorsa onu getirmek, tabloya bakmaktan önemlidir.
Seviyeler arasında ilerlerken ne işe yarıyor?
Seviye atlamayı hızlandıran şeyler, dil öğrenme literatüründe şaşırtıcı biçimde tutarlıdır: düzenli ve kesintisiz devam, sınıf dışında haftada birkaç saat gerçek dil teması, üretime (konuşma ve yazma) ayrılan zamanın alımdan (okuma ve dinleme) daha az olmaması, ve hedefin somut olması. “İngilizcemi geliştirmek istiyorum” ile “altı ay içinde B2 belgesi almak istiyorum” farklı iki plandır.
Format seçimi de hız üzerinde doğrudan etkilidir. Yoğun bir takvimle çalışıyorsanız hızlandırılmış programlar, konuşma tıkanıklığı yaşıyorsanız birebir ders, düzenli tempo arıyorsanız grup kurları daha verimli olur. Bu tercihi yaparken dil kursu seçerken nelere dikkat edilmeli yazısındaki kontrol listesi işinizi kolaylaştırır. Online ile yüz yüze arasında kararsızsanız online dil kursu mu yüz yüze mi karşılaştırmasına bakın. Yaş konusunda tereddüdünüz varsa yetişkin olarak yabancı dil öğrenmek geç mi yazısı verilerle yanıtlıyor. Çocuklar için CEFR basamakları ayrı yaş gruplarına göre uyarlanır; SDM Kids programları bu mantıkla kurulmuştur.
Nereden başlamalı?
Sıra basittir: önce seviyenizi ölçün, sonra hedefinizin istediği CEFR basamağını netleştirin, ardından aradaki mesafeyi ders saatine çevirip takvim kurun. Bu üç adım netleşmeden kur seçmek, çoğu zaman yarıda bırakılan bir eğitimle sonuçlanır.
SDM Dil Okulu, Şişli Osmanbey’deki merkezinde 12 dilde yetişkin ve çocuk programları, sınav hazırlık kursları ve kurumsal eğitimler yürütüyor. Yakınınızdaki seçenekleri Şişli dil kursu sayfasında, açık kurları ve program yapısını Eğitim Programları sayfasında görebilirsiniz. Hangi seviyeden başlayacağınızı konuşmak için ücretsiz seviye tespiti talep edebilir ya da doğrudan iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.