Kısa cevap: DTZ sınavı (Deutsch-Test für Zuwanderer), Almanya’daki entegrasyon kursunun (Integrationskurs) dil bölümünü bitiren sınavdır ve sonucu A2 ya da B1 olarak belgelenir. Genel entegrasyon kursu 600 saat dil ve 100 saat oryantasyon dersinden oluşur; oryantasyon kısmı 33 soruluk “Leben in Deutschland” testiyle biter. Türkiye’den gitmeden en az A1, mümkünse A2-B1’e kadar hazırlanmak Almanya’daki süreci belirgin şekilde kısaltır.
Integrationskurs nedir?
Integrationskurs, Federal Göç ve Mülteciler Dairesi (BAMF) tarafından koordine edilen, Almanya’ya yerleşen yetişkinlere hem Almanca hem de ülkenin hukuk düzeni, tarihi ve toplumsal değerleri hakkında temel bilgi kazandırmayı amaçlayan resmî programdır. Kursu BAMF’nin onayladığı kurs sağlayıcıları verir. Her kurs iki parçadan oluşur: dil kursu (Sprachkurs) ve oryantasyon kursu (Orientierungskurs).
Dil kursunda iş ve kariyer, çocuk yetiştirme, alışveriş, sağlık, medya ve konut gibi gündelik hayat konuları işlenir; form doldurma, telefonla görüşme, e-posta yazma ve iş başvurusu gibi pratik beceriler çalışılır. Kurs başlamadan önce kurs sağlayıcı bir yerleştirme testi yapar ve hangi modülden başlayacağınızı bu sonuca göre belirler. Bu mantık, bizim Almanca seviye tespit sınavı yaklaşımıyla aynıdır: önce seviye, sonra plan.
Modüller ve ders saatleri
BAMF’nin resmî açıklamasına göre genel entegrasyon kursu toplam 700 ders birimidir. Özel kurs türlerinde (örneğin gençlik, ebeveyn veya okuma-yazma kursu) toplam süre 1.000 ders birimine kadar çıkabilir. Öğrenme altyapısı güçlü olanlar için 500 birimlik hızlandırılmış kurs (Intensivkurs) da vardır.
| Kurs türü | Dil kursu | Oryantasyon kursu |
|---|---|---|
| Genel entegrasyon kursu | 600 ders birimi | 100 ders birimi |
| Özel kurslar (genç, ebeveyn, okuma-yazma vb.) | 900 ders birimine kadar | 100 ders birimi |
| Hızlandırılmış kurs | 400 ders birimi | 100 ders birimi |
Kurslar kural olarak tam zamanlıdır; çalışan katılımcılar için istisnai olarak yarı zamanlı, öğleden sonra veya akşam grupları açılabilir. Bir ders biriminin 45 dakika olduğunu hesaba katarsanız, 600 birimlik dil kursu tam zamanlı düzende birkaç ay sürer. Ders saati ile seviye ilişkisini daha ayrıntılı görmek için Almanca kaç ayda öğrenilir yazımıza bakabilirsiniz.
Kimler katılmak zorunda, kimler hak sahibi?
BAMF, 1 Ocak 2005 sonrasında oturum izni almış yabancılar için iki ayrı durum tanımlar: katılım hakkı (Anspruch) ve katılım zorunluluğu (Verpflichtung).
| Durum | Kimleri kapsar | Pratik anlamı |
|---|---|---|
| Katılım hakkı | Çalışma, aile birleşimi, insani nedenler veya §38a kapsamında kalıcı olarak Almanya’da bulunanlar | Kursa yasal olarak kayıt hakkınız vardır |
| Katılım zorunluluğu | Basit ya da yeterli düzeyde Almanca iletişim kuramayanlar; vatandaşlık parası alıp Jobcenter tarafından yönlendirilenler | Yabancılar Dairesi oturum izni verirken zorunluluğu belirler |
| Hak sahibi olmayanlar | Almanya’da okula giden çocuk ve gençler, entegrasyon ihtiyacı açıkça düşük olanlar, zaten yeterli Almancası olanlar | Yeterli Almancası olan yalnızca oryantasyon kursuna katılabilir |
Aile birleşimiyle gelen eşler bu grubun önemli bir kısmını oluşturur. Vize aşamasında genellikle A1 belgesi istenir; Almanya’ya vardıktan sonra ise entegrasyon kursu ve DTZ sınavı devreye girer. Vize tarafındaki şartları Almanya aile birleşimi şartları 2026 ve Goethe A1 aile birleşimi rehberi yazılarımızda ayrıntılı anlattık.
Kursa katılım için bir katkı payı (Kostenbeitrag) ödenir; belirli gruplar bundan muaf tutulabilir. Güncel tutarı ve muafiyet koşullarını BAMF’den teyit edin.
DTZ sınavı nasıl bir sınav?
DTZ sınavı, Goethe-Institut’un geliştirdiği entegrasyon kursu çerçeve müfredatına dayanır ve göçmenlerin günlük iletişim ihtiyaçlarına odaklanır. Sınav yazılı ve sözlü iki bölümden oluşur. BAMF’ye göre yazılı bölüm yaklaşık 100 dakika, sözlü bölüm yaklaşık 15 dakika sürer. Sözlü sınavda kendinizi kısaca tanıtır, ardından sınav görevlileri ve başka bir adayla belirli konular üzerine konuşursunuz.
| Bölüm | Süre | İçerik |
|---|---|---|
| Hören (dinleme) | Yaklaşık 25 dakika | Anonslar, radyo yayınları, konuşmalar; kayıtlar bir kez dinletilir |
| Lesen (okuma) | Yaklaşık 45 dakika | Yön tabelaları, ilanlar, e-postalar, kısa makaleler, boşluk doldurma |
| Schreiben (yazma) | Yaklaşık 30 dakika | İki görevden biri seçilir; dört maddeye değinen yarı resmî e-posta veya mektup |
| Sprechen (konuşma) | Yaklaşık 15 dakika | Kendini tanıtma, bir konu hakkında konuşma, birlikte plan yapma |
A2 mi, B1 mi? Sonuç mantığı
DTZ’nin en çok sorulan tarafı, tek bir sınavın iki farklı seviye belgesi vermesidir. Sonuç belgesi genel seviyeyi B1 veya A2 olarak gösterir. BAMF’nin açıklamasına göre bir seviyeyi alabilmek için o seviyeye konuşma (Sprechen) bölümünde ve diğer iki bölümden en az birinde (Hören/Lesen ya da Schreiben) ulaşmanız gerekir. A2’ye ulaşılamazsa sertifika verilmez, yalnızca sonucu gösteren bir yazı verilir.
Buradan çıkan pratik ders şudur: konuşma becerisi DTZ’de belirleyicidir. Okuma ve dinlemede güçlü, ancak konuşmada zayıf bir aday B1 belgesini kaçırabilir. Bu yüzden hazırlık planında Almanca konuşma pratiği ayrı bir yer tutmalıdır.
“Leben in Deutschland” testi
Oryantasyon kursu “Leben in Deutschland” (Almanya’da Yaşam) testiyle biter. BAMF’ye göre her adaya 33 soruluk kişiye özel bir test kâğıdı verilir; her sorunun dört seçeneği vardır ve süre 60 dakikadır. Testi geçmek için 33 sorudan en az 15’ini doğru yanıtlamak gerekir. Aynı test, en az 17 doğru yanıtla vatandaşlık için istenen hukuk ve toplum düzeni bilgisini de kanıtlar. Soru havuzunun tamamı (310 soru) BAMF’nin çevrim içi test merkezinde çalışılabilir.
| Ölçüt | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Soru sayısı | 33 (4 seçenekli) | BAMF |
| Süre | 60 dakika | BAMF |
| Entegrasyon kursu için baraj | En az 15 doğru | BAMF |
| Vatandaşlık bilgisi için baraj | En az 17 doğru | Einbürgerungstestverordnung |
| Çalışılabilir soru havuzu | 310 soru | BAMF çevrim içi test merkezi |
DTZ’de B1 ve Leben in Deutschland testini birlikte geçen katılımcı “Zertifikat Integrationskurs” belgesini alır. Tüm kurs bitip B1’e ulaşılamadıysa BAMF tek seferlik olarak 300 ek ders birimi ve bir sınav hakkı daha tanıyabilir; 2026 düzenlemeleriyle bu tekrar hakkının daraltıldığı bildirildiği için güncel durumu kurs sağlayıcınızdan teyit edin.
DTZ’nin oturum, kalıcı oturum ve vatandaşlıktaki rolü
DTZ ve Zertifikat Integrationskurs, Almanya’daki göç sürecinin farklı aşamalarında dil ve uyum kanıtı olarak kullanılır:
- Oturum uzatma: Katılım zorunluluğu olan kişinin kursa düzenli katılması, Yabancılar Dairesi’nin oturum uzatma değerlendirmesinde dikkate alınır.
- Kalıcı oturum (Niederlassungserlaubnis): Kural olarak B1 düzeyinde yeterli Almanca ve hukuk-toplum düzeni bilgisi beklenir; Zertifikat Integrationskurs bu iki şartı birlikte belgeleyebilir.
- Vatandaşlık (Einbürgerung): B1 düzeyinde Almanca ve vatandaşlık testi bilgisi gerekir. Leben in Deutschland testinde 17 ve üzeri doğru, BAMF’ye göre bu bilgi şartını karşılar.
Kalıcı oturum ve vatandaşlıkta hangi belgenin, hangi seviyenin ve hangi istisnaların geçerli olduğunu ayrı bir yazıda ele aldık: Almanya vatandaşlığı ve kalıcı oturum Almanca şartı. Bu rehber yalnızca DTZ ve entegrasyon kursu tarafına odaklanıyor.
2025-2026’da neler değişti?
- Vatandaşlıkta 3 yıl yolu kaldırıldı: 2024 reformuyla gelen “üç yılda vatandaşlık” imkânı, Bundestag’ın Ekim 2025 kararıyla kaldırıldı; değişikliğin 30 Ekim 2025’te yürürlüğe girdiği bildiriliyor. Genel kural olarak en az beş yıllık ikamet aranıyor.
- Gönüllü katılımda kabul durdurma ve düzeltme: Federal İçişleri Bakanlığı kararıyla Şubat 2026’da §44 Abs. 4 AufenthG kapsamındaki gönüllü kurs kabulleri (ör. sığınma başvurusu sahipleri, Ukrayna’dan gelenler, AB vatandaşları) durduruldu. 1 Ağustos 2026’da yürürlüğe giren Integrationskursverordnung değişikliğiyle kabul, öncelikli gruplar için yeniden düzenlendi ve başvurular dijital portala taşındı.
- Zorunlu katılımcılar: Bu değişiklikler esas olarak gönüllü katılımı etkiliyor; oturum izniyle birlikte zorunlu tutulanların kursa erişimi ayrı bir yoldan ilerliyor. Kendi durumunuzu Yabancılar Dairesi ve BAMF üzerinden teyit edin.
DTZ ile Goethe ve telc sertifikalarının farkı
DTZ’yi telc gGmbH uygular ve sınav entegrasyon kursunun parçasıdır; kurs dışından katılım mümkün olup olmadığını doğrudan sınav merkezinden teyit edin. Goethe-Zertifikat veya telc Deutsch sınavlarıysa tek seviyeyi ölçen, her yerde girilebilen genel dil sınavlarıdır. Vize başvurusunda Türkiye’den gösterilen belge genellikle Goethe veya telc A1 olur; Almanya’daki uyum süreci ise çoğunlukla DTZ ile tamamlanır.
| Özellik | DTZ | Goethe / telc genel sınav |
|---|---|---|
| Ölçtüğü seviye | Tek sınavda A2 veya B1 | Her sınav tek seviye (A1, A2, B1 …) |
| Tipik kullanım | Entegrasyon kursu, kalıcı oturum, vatandaşlık | Vize, iş, eğitim, oturum, vatandaşlık |
| Nerede girilir | Ağırlıkla Almanya’daki entegrasyon kursu sağlayıcıları | Türkiye dahil birçok ülkede yetkili merkezler |
| Konu odağı | Göçmenin günlük hayatı, resmî daire, iş | Genel gündelik ve akademik konular |
Sınavlar arası ayrıntılı karşılaştırma için Goethe, telc, ÖSD: hangi Almanca sertifikası? ve telc nedir? yazılarına göz atın. Seviye kavramlarının kendisini merak ediyorsanız CEFR A1-C2 rehberi iyi bir başlangıçtır.
Türkiye’den gitmeden hangi seviyeye kadar hazırlanmalı?
Almanya’ya varınca entegrasyon kursuna yerleştirme testiyle girilir; ne kadar ileri bir seviyeden başlarsanız o kadar az modül tekrarlarsınız. Gitmeden önceki hazırlık şu mantıkla planlanabilir:
- A1 (asgari): Aile birleşimi vizesi için genellikle şart; temel tanışma, sayı, saat ve form bilgisi. Almanca A1 kursu ve aile birleşimi kursu bu aşamaya odaklanır.
- A2 (önerilen): Almanya’da ilk aylardaki resmî daire, doktor ve okul iletişimini rahatlatır; entegrasyon kursunun ilk modüllerini atlamanızı sağlayabilir.
- B1 (ideal): DTZ’de B1 hedefine doğrudan yaklaşırsınız. Almanca B1 kursu ile konuşma ve yazma becerisini sınav formatına uygun çalışmak, Almanya’daki süreci kısaltır.
Çalışmak için gidenlerin vize türüne göre farklı dil beklentileri olabilir; bunun için Almanya çalışma vizesi türleri yazımıza bakın. Sınav formatına odaklı çalışmak isteyenler için Almanca sınav hazırlık kursu ve telc Almanca kursu sayfalarımız da yol gösterir. İstanbul dışındaysanız online Almanca kursu seçeneği aynı müfredatla ilerler.
DTZ’ye hazırlıkta pratik öneriler
- Konuşma bölümünü erken çalışın; seviye kararı ona bağlı.
- Yazma bölümünde dört maddeyi eksiksiz işlemeye alışın; resmî daireye, ev sahibine veya işverene kısa e-posta formatını kalıp hâline getirin.
- Dinleme kayıtları bir kez çalınır; kısa notlarla dinleme alışkanlığı kazanın.
- BAMF’nin yayımladığı DTZ örnek testi ve Leben in Deutschland soru havuzuyla gerçek formatı tanıyın.
SDM ile Türkiye’den hazırlık
SDM Dil Okulu, 1994’ten beri İstanbul Şişli’de Almanca eğitimi veriyor. Biz DTZ sınav merkezi değiliz ve entegrasyon kursu vermiyoruz; Almanya’ya gitmeden önce A1-B1 aralığında sağlam bir temel kurmanıza yardımcı oluyoruz. İlk adım olarak ücretsiz seviye tespit sınavına girin, ardından hedefinize uygun programı İstanbul Almanca kursu sayfamızda inceleyin. Güncel program bilgileri için eğitim programları sayfamıza başvurabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: BAMF – kurs içeriği ve süreç, BAMF – bitiş sınavı ve sertifika, BAMF – katılım hakkı ve zorunluluğu.